روزنامه گل

حمیدرضا درخشان - «وقتی حسین‌نژاد رو دعوت نمی‌کنی، باید از لحاظ ذهنی به خودت سر بزنی.» این جمله صریح و گزنده محرم نویدکیا، حالا پس از نمایش محمدجواد حسین‌نژاد مقابل فلسطین، معنای روشن‌تری پیدا کرده است. نویدکیا حرفی زده که شاید بسیاری از اهالی فوتبال مدت‌هاست در ذهن دارند؛ اینکه برای نادیده گرفتن چنین استعدادی، باید در منطق انتخاب بازیکنان تیم ملی تردید کرد.

محمدجواد حسین‌نژاد مقابل فلسطین فقط خوب بازی نکرد؛ او تفاوت میان یک هافبک معمولی و بازیکنی را نشان داد که می‌تواند به فوتبال یک تیم شخصیت بدهد. بازیکنی که توپ زیر پایش آرام می‌گیرد، از مواجهه با حریف نمی‌ترسد، سرش بالاست و پیش از دریافت توپ، برای حرکت بعدی تصمیم گرفته است. فوتبال او از جنس دویدن‌های بی‌هدف و پاس‌های بی‌خطر نیست. می‌خواهد اتفاقی بسازد، خطی را بشکند و جریان بازی را تغییر بدهد و سؤال دقیقاً همین‌جاست: چطور چنین بازیکنی را برای جام جهانی ندیدید؟

حسین‌نژاد محصول یک شب درخشش نیست. استعداد او از سال‌ها قبل در سپاهان آشکار شده بود و انتقالش به فوتبال روسیه نیز فرصتی برای کسب تجربه در محیطی متفاوت فراهم کرد. بازیکنی با این مشخصات، دست‌کم شایسته آن بود که در مسیر آماده‌سازی جام جهانی جدی گرفته شود، فرصت کافی داشته باشد و در رقابت با سایر هافبک‌ها محک بخورد.

اما فوتبال ملی ما سال‌هاست گرفتار یک عادت فرساینده شده؛ اعتماد بیش از اندازه به نام‌های آشنا و احتیاط در استفاده از استعدادهای تازه. گویی تجربه، حتی وقتی با افت کیفیت همراه باشد، همیشه بر جوانی و خلاقیت برتری دارد. نتیجه چنین نگاهی، تیمی است که ممکن است بازیکنان باتجربه فراوانی داشته باشد، اما در لحظات دشوار مسابقه، برای خلق یک موقعیت ساده به زحمت بیفتد.

حسین‌نژاد دقیقاً همان ویژگی‌هایی را دارد که تیم ملی در بسیاری از مسابقاتش کم داشته است؛ توانایی عبور از فشار، بازی رو به جلو، تغییر سرعت حمله و جسارت در تصمیم‌گیری. او الزاماً قرار نیست در هر مسابقه بهترین بازیکن زمین باشد، اما می‌تواند چیزی به تیم اضافه کند که با انباشت بازیکنان مشابه به دست نمی‌آید: تفاوت.

البته یک مسابقه مقابل فلسطین برای صدور حکم قطعی درباره توانایی یک بازیکن در سطح جام جهانی کافی نیست. کیفیت حریف، شرایط مسابقه و میزان فشاری که بازیکن تحمل می‌کند، همگی اهمیت دارند. اما مسئله این است که حسین‌نژاد پیش از این مسابقه هم ناشناخته نبود. نمایش مقابل فلسطین فقط دوباره نشان داد چه ظرفیتی در اختیار فوتبال ایران قرار داشته و چه اندازه دیر به آن توجه شده است.

نکته تلخ‌تر اینکه در جام جهانی، تیم ملی بیش از هر زمان دیگری به بازیکنانی احتیاج داشت که بتوانند از چارچوب‌های قابل پیش‌بینی خارج شوند. وقتی بازی گره می‌خورد، همیشه نمی‌توان با تعویض یک مهاجم با مهاجمی دیگر یا اضافه کردن یک هافبک دونده، راه‌حل پیدا کرد. گاهی به بازیکنی نیاز است که با یک تصمیم غیرمنتظره، ساختار دفاعی حریف را بر هم بزند. محروم کردن تیم از چنین گزینه‌ای، محدود کردن دست سرمربی در لحظات حساس است.

حرف محرم نویدکیا از همین زاویه اهمیت پیدا می‌کند. او صرفاً از شاگرد سابقش تعریف نکرده؛ با عبارتی تند، اصل تصمیم دعوت نکردن حسین‌نژاد را زیر سؤال برده است. البته سرمربی تیم ملی حق دارد بازیکنان مورد نظرش را انتخاب کند، اما این حق با مسئولیت پاسخگویی همراه است. به‌خصوص وقتی بازیکنی بیرون از فهرست می‌ماند که ویژگی‌های فنی‌اش می‌توانست مکمل نفرات موجود باشد.

قرار نیست ادعا کنیم اگر حسین‌نژاد در جام جهانی حضور داشت، نتایج ایران تغییر می‌کرد. چنین ادعایی نه قابل اثبات است و نه حرفه‌ای. اما می‌توان با قاطعیت پرسید چرا تیم ملی حتی امکان استفاده از این ظرفیت را از خودش گرفت؟اشتباه فقط ندیدن یک بازیکن نیست؛ اشتباه بزرگ‌تر، ساختن تیمی است که در آن برای استعدادهای متفاوت جای کافی وجود ندارد.محمدجواد حسین‌نژاد مقابل فلسطین یک پیام روشن داشت: برای پیدا کردن بازیکن خلاق، همیشه لازم نیست منتظر ظهور پدیده‌ای تازه بمانیم. گاهی ستاره درست مقابل چشم ماست و مشکل، کمبود استعداد نیست؛ مشکل چشم‌هایی است که به دیدن نام‌های تکراری عادت کرده‌اند.

حالا حسین‌نژاد فرصت دارد جایگاهش را در تیم ملی تثبیت کند، اما فرصت ازدست‌رفته جام جهانی بازنمی‌گردد. این همان بخش تلخ ماجراست؛ اینکه یک بازیکن می‌تواند دوباره دعوت شود، دوباره بدرخشد و دوباره تحسین شود، اما هیچ‌کس نمی‌تواند زمان ازدست‌رفته را به او و تیم ملی برگرداند و شاید حق با محرم نویدکیا باشد؛ گاهی پیش از بررسی کیفیت بازیکنی که دعوت نشده، باید منطق کسانی را بررسی کرد که او را دعوت نکرده‌اند.