روزنامه گل

شاهین طهرانی - تیم ملی را تا آبادان بردند و از آنجا با اتوبوس راهی بصره کردند؛ چرا فدراسیون فوتبال به هر قیمتی می‌خواهد مهمان عراق باشد؟ تیم ملی ایران بالاخره راهی عراق شد؛ نه از مسیر معمول و با پرواز مستقیم، بلکه با پرواز به آبادان و ادامه مسیر با اتوبوس تا بصره!این همان راه‌حلی است که مدیران فوتبال ایران برای عبور از بحران لغو مجوز پرواز انتخاب کردند. راه‌حلی که شاید از نظر اجرایی گره سفر را باز کرده باشد، اما از نظر مدیریتی و اعتباری، پرسش‌های بسیار بزرگ‌تری به وجود آورده است.

واقعاً چرا رفتیم؟ چه ضرورتی وجود داشت که تیم ملی ایران، به دعوت میزبان یک برنامه تدارکاتی، چنین شرایطی را بپذیرد؟ مگر پای مسابقه‌ای رسمی، سرنوشت‌ساز یا تعهدی اجتناب‌ناپذیر در میان بود؟ مگر قرار بود با نرفتن به بصره، فرصت حضور در جام جهانی را از دست بدهیم؟ما برای دو مسابقه دوستانه دعوت شده بودیم؛ مسابقاتی که قرار بود به آماده‌سازی تیم ملی کمک کنند، نه اینکه خودشان به بحرانی در برنامه آماده‌سازی تبدیل شوند.لغو مجوز پرواز مستقیم به عراق، صرف‌نظر از دلایل حقوقی و سیاسی آن، اتفاقی نبود که فدراسیون فوتبال بتواند به‌سادگی از کنارش عبور کند. حتی اگر بپذیریم این تصمیم به دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم شرکت‌های هواپیمایی ایرانی گرفته شده، باز هم یک سؤال باقی می‌ماند: چرا هزینه حل مشکل میزبان باید به تیم ملی ایران تحمیل شود؟

وقتی کشوری از تیم ملی ایران دعوت می‌کند، تأمین شرایط متعارف حضور مهمان بخشی از مسئولیت میزبانی است. اگر این شرایط فراهم نمی‌شود، نخستین واکنش باید مطالبه توضیح، بررسی گزینه‌های جایگزین و در نهایت تجدیدنظر در اصل سفر باشد؛ نه اینکه فوراً نقشه مسیر زمینی را باز کنیم و ببینیم از کدام مرز می‌توانیم خودمان را به ورزشگاه برسانیم!

اما مدیران ما ظاهراً اصل حضور را چنان ضروری تشخیص دادند که حتی تغییر مسیر سفر و انتقال بازیکنان با اتوبوس نیز نتوانست در تصمیمشان تردید ایجاد کند.این تصمیم را نباید با یک تغییر ساده در برنامه سفر اشتباه گرفت. مسئله این نیست که فاصله آبادان تا بصره چقدر است یا بازیکنان چند ساعت در اتوبوس خواهند نشست. مسئله این است که وقتی میزبان در آخرین ساعات، مجوز پروازی را که قبلاً صادر کرده لغو می‌کند، چرا نخستین واکنش فدراسیون ما پیدا کردن راهی برای رسیدن به همان مهمانی است؟

طبق اعلام فدراسیون، مجوز پرواز از هفته گذشته صادر شده بود، اما در آستانه سفر لغو شد. کاروان تیم ملی نیز ساعت ۱۲:۵۰ روز سه‌شنبه ۱۹ آبان با پرواز اختصاصی تهران را به مقصد آبادان ترک کرد تا ادامه مسیر را زمینی طی کند.گزارش رویترز علت مخالفت عراق را نگرانی از تحریم‌های آمریکا علیه شرکت‌های هواپیمایی ایرانی عنوان کرده است. این توضیح می‌تواند روشن کند چرا مجوز پرواز لغو شده، اما پاسخ نمی‌دهد چرا فدراسیون فوتبال ایران ادامه سفر را بر اعتراض عملی و انصراف از مسابقات ترجیح داده است.حتی اگر هیچ سوءنیتی از طرف عراقی‌ها در کار نبوده باشد، نتیجه برای فوتبال ایران قابل دفاع نیست. تیم ملی نباید برای شرکت در دو بازی دوستانه زیر معمولی، هر تغییری را در شرایط سفر بپذیرد.آیا قرارداد حضور در این مسابقات چنان الزام‌آور بود که انصراف از آن امکان نداشت؟ آیا خسارت مالی سنگینی در انتظار فدراسیون بود؟ آیا دو بازی مقابل فلسطین و عراق آن‌قدر برای آماده‌سازی تیم ملی حیاتی بودند که چنین شرایطی را توجیه کنند؟ فدراسیون باید درباره این تصمیم توضیح بدهد.

از طرف دیگر، فوتبال ایران باید مراقب عادی‌شدن چنین سفرهایی باشد. همین حالا نیز باشگاه‌های ایرانی برای حضور در مسابقات آسیایی با مشکلات متعدد پروازی و جابه‌جایی روبه‌رو هستند. قرار نیست هر بار که محدودیتی ایجاد می‌شود، با تغییر مسیر و افزایش دشواری سفر، مسئله را حل‌شده اعلام کنیم.انعطاف در مدیریت بحران ارزشمند است، اما وقتی به پذیرش دائمی شرایط نامناسب تبدیل شود، دیگر نمی‌توان آن را یک موفقیت مدیریتی دانست.اتفاقاً این بار فرصتی وجود داشت تا فدراسیون فوتبال ایران واکنشی متفاوت نشان دهد. انصراف رسمی از حضور در مسابقات، به دلیل فراهم‌نشدن شرایط توافق‌شده سفر، می‌توانست اقدامی قابل دفاع باشد؛ بدون توهین به میزبان، بدون ایجاد تنش سیاسی و بدون دشمنی با مردم عراق.طبیعی است که نبودن ایران، از اعتبار و جذابیت این برنامه تدارکاتی می‌کاست.

این همان اهرمی بود که فدراسیون می‌توانست از آن استفاده کند؛ نه برای تحقیر مردم عراق، بلکه برای نشان‌دادن اینکه حضور تیم ملی ایران در هر مسابقه‌ای، به هر قیمتی امکان‌پذیر نیست اما فدراسیون راه دیگری انتخاب کرد. مجوز پرواز مستقیم لغو شد و مدیران فوتبال ایران به‌جای لغو سفر، مسیر آن را تغییر دادند. به این ترتیب، مسئله‌ای که می‌توانست به مطالبه رسمی و جدی از میزبان تبدیل شود، با انتقال کاروان به آبادان و ادامه مسیر زمینی، از نظر اجرایی حل شد.این همان نقطه‌ای است که باید از مسئولان فوتبال ایران پرسید: آیا هدف از مدیریت بحران، فقط رساندن تیم به مقصد است یا حفظ استانداردها و اعتبار تیم ملی هم اهمیتی دارد؟تیم ملی ایران برای حضور در جام جهانی به بازی تدارکاتی نیاز دارد، اما بیشتر از آن به مدیریتی نیازمند است که بداند کجا باید انعطاف نشان بدهد و کجا باید از حق خود دفاع کند.

پ.ن: عنوان «تحقیر، جواب تحقیر» قرار نیست دعوت به توهین متقابل باشد. معنایش این است که در برابر شرایطی که شأن تیم ملی را نادیده می‌گیرد، می‌توان با تصمیمی قاطع و قانونی پاسخ داد.اما این بار پاسخ فدراسیون، نه یک «نه» قاطع، بلکه یک بلیت تا آبادان و یک اتوبوس تا بصره بود!و این، بیشتر از آنکه درباره رفتار میزبان حرفی برای گفتن داشته باشد، درباره شیوه مدیریت فوتبال ایران سؤال ایجاد می‌کند.