روزنامه گل

مصطفی قدم خیر - فهرست جدید تیم ملی برای تورنمنت عراق، دست‌کم روی کاغذ، یکی از متفاوت‌ترین انتخاب‌های امیر قلعه‌نویی در دوران حضورش روی نیمکت ایران است. غیبت مهدی طارمی، شجاع خلیل‌زاده، علیرضا جهانبخش، احسان حاج‌صفی، سامان قدوس و چند چهره باسابقه دیگر، در کنار دعوت از بازیکنانی مانند کسری طاهری، دنیس درگاهی، امیرمحمد رزاقی‌نیا و امیرحسین فارسی، تصویری از تغییر نسل را پیش چشم می‌گذارد. اما سؤال اصلی این نیست که چه کسانی آمده‌اند و چه کسانی رفته‌اند؛ سؤال این است که آیا واقعاً قرار است چیزی در تیم ملی تغییر کند؟

قلعه‌نویی سرانجام دست به کاری زده که مدت‌ها مطالبه بخش بزرگی از منتقدانش بود. تیم ملی ایران در سال‌های اخیر بیش از اندازه به مجموعه‌ای از نام‌های تثبیت‌شده وابسته مانده بود؛ بازیکنانی که بعضاً اعتبار گذشته‌شان بیش از کیفیت امروز آنها در انتخاب‌های کادر فنی تأثیر داشت. حالا دست‌کم برای یک اردو، این انحصار شکسته شده است.

با این حال، یک نکته مهم اجازه نمی‌دهد از همین امروز عنوان «انقلاب» را برای تصمیم قلعه‌نویی انتخاب کنیم. فدراسیون فوتبال صراحتاً اعلام کرده کنار گذاشتن بازیکنان باتجربه صرفاً مربوط به همین اردوست و به معنای تغییر جایگاه آنها در برنامه‌های آینده نیست. همین توضیح، بزرگ‌ترین ابهام فهرست تازه است.اگر قرار است نسل جدید فقط دو مسابقه فرصت بازی پیدا کند و بعد دوباره پشت سر همان نفرات همیشگی بنشیند، اسم این اتفاق جوانگرایی نیست؛ استراحت دادن به بزرگان است!

در میان غایبان، وضعیت همه یکسان نیست. مهدی طارمی همچنان مهاجمی با تجربه بین‌المللی ارزشمند است و کنار گذاشتن او الزاماً به معنای پایان کارش در تیم ملی نخواهد بود. درباره بیرانوند نیز کادر فنی به ملاحظات پزشکی و خطر مصدومیت اشاره کرده است. اما غیبت خلیل‌زاده، حاج‌صفی و جهانبخش را می‌توان از زاویه ضرورت تغییر نسل جدی‌تر بررسی کرد. تیم ملی نمی‌تواند تا ابد منتظر بماند که بازیکنان قدیمی خودشان تصمیم به خداحافظی بگیرند.در طرف مقابل، انتخاب نفرات تازه جذابیت‌های مشخصی دارد. حضور امین حزباوی، محمدمهدی زارع و سامان فلاح می‌تواند فرصتی برای آزمودن ترکیب‌های متفاوت دفاعی باشد. در میانه میدان، رزاقی‌نیا و جواد حسین‌نژاد ظرفیت اضافه کردن تحرک و کیفیت متفاوتی را دارند؛ ویژگی‌هایی که تیم ملی در بسیاری از مسابقات اخیر به آنها نیاز داشته است.

در خط حمله نیز دعوت از کسری طاهری، امیرحسین فارسی و دنیس درگاهی، در کنار بازیکنانی مانند امیرحسین حسین‌زاده، مهدی لیموچی و محمدمهدی محبی، نشان می‌دهد کادر فنی دست‌کم به دنبال بررسی گزینه‌هایی فراتر از انتخاب‌های تکراری گذشته است. البته دعوت شدن تنها نخستین مرحله است. ارزش واقعی این انتخاب‌ها زمانی مشخص می‌شود که جوانان فرصت بازی، اشتباه کردن و اثبات توانایی خود را پیدا کنند.

نکته قابل تأمل دیگر، حفظ سردار آزمون و سعید عزت‌اللهی در فهرست است. این انتخاب نشان می‌دهد قلعه‌نویی قصد ندارد تمام ساختار باتجربه تیمش را یکباره کنار بگذارد. اصولاً جوانگرایی موفق هم به معنای حذف تمام بازیکنان باتجربه نیست. مسئله، تغییر نسبت تجربه و شایستگی است؛ اینکه دیگر هیچ بازیکنی صرفاً به اعتبار تعداد بازی‌های ملی یا شهرت گذشته، جایگاه تضمین‌شده نداشته باشد.

از سوی دیگر، غیبت مهدی قایدی همچنان جای سؤال دارد. اگر معیار اصلی، ایجاد فرصت برای بازیکنان جوان‌تر و آماده‌تر است، باید درباره چرایی غیبت بازیکنی با توانایی‌های فنی قایدی نیز توضیح روشنی وجود داشته باشد. جوانگرایی زمانی اعتبار پیدا می‌کند که معیار انتخاب‌ها شفاف باشد، نه اینکه بعضی نام‌ها با استناد به تغییر نسل کنار گذاشته شوند و بعضی دیگر بدون توضیحی روشن بیرون بمانند.

تورنمنت بصره، با حضور ایران، عراق، فلسطین و لبنان، فرصت مناسبی برای این آزمایش است. تیم ملی قرار است روزهای ۲۳ و ۲۶ آبان مقابل فلسطین و عراق بازی کند؛ دو مسابقه‌ای که می‌توانند بیش از نتیجه، از منظر شناخت ظرفیت بازیکنان جدید اهمیت داشته باشند اما برای بهره‌برداری از چنین فرصتی، قلعه‌نویی باید از وسوسه نتیجه‌گرایی کوتاه‌مدت فاصله بگیرد. اگر قرار باشد بازیکنان جوان با نخستین اشتباه تعویض شوند یا در مسابقه دوم دوباره تمام مسئولیت‌ها به نفرات باتجربه سپرده شود، این اردو هم به یکی دیگر از فرصت‌های ازدست‌رفته فوتبال ایران تبدیل خواهد شد.

واقعیت این است که تیم ملی ایران مدت‌هاست به یک بازسازی جدی احتیاج دارد؛ بازسازی‌ای که نباید به حضور یا عدم حضور یک سرمربی گره بخورد. حتی اگر قلعه‌نویی فردا از تیم ملی جدا شود، ضرورت تغییر نسل همچنان پابرجاست. بنابراین مهم‌تر از نام سرمربی، مسیری است که فوتبال ایران باید برای ساختن تیم ملی آینده طی کند.فهرست تازه را می‌توان یک قدم مثبت دانست، اما هنوز برای تحسین آن زود است. قلعه‌نویی باید نشان بدهد به بازیکنان جدید نه به چشم مهمانان یک اردوی تدارکاتی، بلکه به‌عنوان گزینه‌های واقعی ترکیب اصلی نگاه می‌کند.

تیم ملی به جوانانی نیاز ندارد که فقط دعوت شوند؛ به جوانانی نیاز دارد که جای بزرگان را بگیرند. تفاوت یک تحول واقعی با یک نمایش موقت دقیقاً همین‌جاست. تا زمانی که تکلیف بازگشت نام‌های قدیمی روشن نشده، فهرست عراق بیش از آنکه سند جوانگرایی باشد، وعده جوانگرایی است. وعده‌ای که این بار باید در زمین فوتبال تحقق پیدا کند، نه در اطلاعیه فدراسیون.