روزنامه گل

حمیدرضا درخشان - در فوتبال ایران هنوز عده‌ای قهرمانی را بهانه‌ای برای اعتماد نکردن به بازیکنان جوان می‌کنند؛ انگار میدان دادن به یک بازیکن کم‌سن، مساوی است با قربانی کردن جام.

پرسپولیس اما با تغییراتی که در ترکیبش دیده می‌شود، این ذهنیت را به چالش می‌کشد. از جوان‌تر شدن خط دفاع تا حضور محمد خدابنده‌لو و حتی نیمکت‌نشینی باکیچ، پیام روشن است: در فوتبال امروز، جایگاه بازیکن را باید با کیفیت و عملکردش سنجید، نه صرفاً با سن و سابقه‌اش.

رقابت، مهم‌تر از اسم‌ها

پرسپولیس برای رقابت در بالاترین سطح، به بازیکنانی نیاز دارد که در شرایط مسابقه آماده باشند؛ نه صرفاً نام‌هایی که حضورشان در ترکیب از پیش تضمین شده است. نیمکت‌نشینی باکیچ و فرصت بازی برای خدابنده‌لو را نیز باید در همین چارچوب بررسی کرد. اهمیت این اتفاق فقط در جابه‌جایی دو بازیکن نیست؛ مسئله این است که کادر فنی بتواند بدون توجه به شهرت و سابقه، ترکیبی را انتخاب کند که با نیازهای فنی تیم هماهنگ‌تر باشد.

البته نیمکت‌نشینی باکیچ به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که خدابنده‌لو در تمام ویژگی‌ها از او بهتر است. این دو بازیکن الزاماً نقش و خصوصیات یکسانی ندارند و انتخاب میان آنها باید با توجه به برنامه تاکتیکی، آمادگی روز و شرایط حریف انجام شود. اما اگر خدابنده‌لو بتواند وظایفش را به‌خوبی انجام دهد و نیازهای تیم را برطرف کند، چه دلیلی وجود دارد که صرفاً به خاطر سابقه بیشتر، گزینه دیگری در اولویت باشد؟

این همان نکته‌ای است که می‌تواند به سود پرسپولیس تمام شود: هیچ‌کس نباید جایگاه تضمین‌شده داشته باشد. بازیکن باتجربه باید برای حفظ موقعیتش تلاش کند و بازیکن جوان نیز باید فرصت داشته باشد تا شایستگی‌اش را در زمین ثابت کند. رقابت واقعی زمانی شکل می‌گیرد که معیار انتخاب، عملکرد باشد؛ نه نام و سن.

خط دفاع؛ تجربه مهم است، اما کافی نیست

جوان‌تر شدن خط دفاع از آن تصمیم‌هایی است که معمولاً با احتیاط بیشتری همراه می‌شود. اشتباه یک مدافع ممکن است مستقیماً به گل حریف منجر شود و به همین دلیل، مربیان اغلب ترجیح می‌دهند در این بخش از بازیکنان باتجربه استفاده کنند. اما تجربه به‌تنهایی تضمین‌کننده کیفیت نیست؛ همان‌طور که جوانی نیز الزاماً به معنای ضعف و بی‌تجربگی نیست.مدافعی که از نظر سرعت، آمادگی بدنی، تمرکز و اجرای وظایف تاکتیکی شرایط بهتری دارد، می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد؛ حتی اگر سابقه کمتری داشته باشد.

آنچه اهمیت دارد، هماهنگی با سایر مدافعان، شناخت موقعیت‌های خطرناک و توانایی حفظ تمرکز در لحظات حساس است.البته نمی‌توان انتظار داشت مدافعان جوان از نخستین مسابقه بدون اشتباه باشند. هماهنگی خط دفاع به زمان نیاز دارد و کادر فنی باید ضمن اعتماد به نفرات انتخاب‌شده، ضعف‌های آنها را نیز برطرف کند. تفاوت یک تصمیم مقطعی با یک برنامه درست، در همین تعادل است: فرصت دادن، بدون چشم‌پوشی از مسئولیت و کیفیت.

اگر پرسپولیس بتواند با ترکیبی جوان‌تر به ثبات دفاعی برسد، نه‌تنها از ظرفیت بازیکنان موجودش استفاده کرده، بلکه برای آینده تیم نیز سرمایه ساخته است. اما اگر این تغییر بدون توجه به کیفیت و هماهنگی انجام شود، صرف پایین آمدن میانگین سنی دستاورد محسوب نمی‌شود. هدف، جوان‌تر کردن ترکیب به هر قیمت نیست؛ هدف، انتخاب بهترین ترکیب ممکن است.

یامال؛ نمونه‌ای از تغییر نگاه فوتبال

برای دیدن فاصله فوتبال امروز با نگاه سنتی، کافی است به لامین یامال نگاه کنیم. ستاره بارسلونا در نوجوانی به ترکیب اصلی رسید و پیش از ۲۰سالگی، قهرمانی‌های بزرگی را با باشگاه و تیم ملی اسپانیا تجربه کرد. طبیعی است که هر بازیکن جوانی یامال نیست و نمی‌توان از همه انتظار داشت در چنین سنی به آن سطح برسند. اما نکته مهم، الزاماً تکرار موفقیت‌های او نیست؛ مسئله این است که سن پایین مانع حضورش در مهم‌ترین مسابقات نشد. فرصت بازی پیدا کرد و کیفیتش را در زمین نشان داد.فوتبال ایران هم باید از همین زاویه به بازیکنان جوان نگاه کند. بازیکن نباید سال‌ها منتظر بماند تا صرفاً با بالا رفتن سن، شایسته حضور در ترکیب اصلی شناخته شود. اگر کیفیت لازم را دارد، باید فرصت رقابت پیدا کند؛ اگر هم نتوانست انتظارات را برآورده کند، جایگاهش را به بازیکن آماده‌تر واگذار خواهد کرد. این قاعده باید درباره همه اجرا شود.

پرسپولیس نمی‌تواند از هدف اصلی خود، یعنی نتیجه گرفتن و رقابت برای جام، فاصله بگیرد. هوادار این تیم از کادر فنی انتظار دارد بهترین ترکیب ممکن را به زمین بفرستد و برای پیروزی بجنگد. اما بهترین ترکیب لزوماً باتجربه‌ترین ترکیب نیست. گاهی بازیکنی جوان‌تر می‌تواند تحرک بیشتری به تیم بدهد، در یک پست عملکرد بهتری داشته باشد یا با آمادگی بالاتر، گزینه مناسب‌تری برای مسابقه باشد.از طرف دیگر، جوان‌گرایی هم نباید به شعار تبدیل شود. سن پایین به‌خودی‌خود امتیاز نیست؛ همان‌طور که سابقه بیشتر نیز تضمین‌کننده کیفیت نیست. تصمیم نهایی باید بر اساس توانایی بازیکن، شرایط مسابقه و نیازهای تیم گرفته شود. اگر این معیار رعایت شود، اعتماد به نیروهای جوان نه یک ریسک بی‌حساب، بلکه بخشی از مدیریت درست تیم خواهد بود.

برای باشگاهی مثل پرسپولیس که هر فصل با انتظار قهرمانی روبه‌روست، این تعادل اهمیت بیشتری دارد. مربی باید بتواند از بازیکنان جوان استفاده کند، بی‌آنکه فشار نتیجه را نادیده بگیرد؛ همان‌طور که نباید به بهانه فشار نتیجه، فرصت رشد را از بازیکنی بگیرد که شایستگی حضور در زمین را دارد. نتیجه‌گیری و ساختن آینده می‌توانند هم‌زمان پیش بروند، به شرط آنکه انتخاب‌ها بر پایه ارزیابی فنی باشد.

پرسپولیس با جوان‌تر شدن خط دفاع، میدان دادن به خدابنده‌لو و رقابتی‌تر شدن انتخاب ترکیب، می‌تواند نشان دهد که برای قهرمانی لازم نیست همیشه سراغ نام‌های باتجربه‌تر رفت. تجربه ارزشمند است، اما وقتی با آمادگی و کیفیت همراه باشد؛ در غیر این صورت، نام بزرگ هم نباید امتیاز ویژه‌ای ایجاد کند.

یامال پیش از ۲۰سالگی جام‌های بزرگی برده؛ چون کیفیتش فرصت حضور در بالاترین سطح را برایش فراهم کرد. پرسپولیس هم برای قهرمانی نباید میان نتیجه و اعتماد به بازیکنان جوان یکی را انتخاب کند. جام را شناسنامه نمی‌برد؛ بازیکن آماده می‌برد!